Organik Tarımın amacı, bilinçsizce gerçekleştirilen tarım faaliyetlerinin insan ve hayvan sağlığını tehdit etmesini engellemektir. Bunun için yer altı su kaynaklarının tükenmesine ve/veya kirlenmesine, doğal bitki ve toprak deseninin bozulmasına ve biyolojik çeşitliliğin zarar görmesine yol açan unsurların azaltılması, sentetik ilaç ve gübre kullanılmaksızın tarımsal üretimin gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir.

Organik Tarım Literatürü Nasıl Oluşmuştur?

Üretimlerinde ekolojik prensipler uygulanan tarımsal metotlar için “Organik Tarım” terimi, ya da “ekolojik tarım” ifadeleri kullanılmaktadır. Örneğin, Almanya’da, Ökologischer Landbau; İsveç’te, Ekologisk produktion vb. “Ekolojik” kelimesi aynı zamanda bazı büyük organik kurumların isimlerinde de yer almaktadır. Norveç’te Organik Tarım Enstitüsü – Norsk senter for Økologisk landbruk-NORSØK veya Almanya’da Federal Tarım Bakanlığı Organik Ofisi -Referat Oekologischer Landbau- gibi.

Bunların yanı sıra İsviçre, Avusturya, İtalya ve Fransa’da ise “Biyolojik Tarım” terimi kullanılmaktadır. 2092/91 sayılı Avrupa Birliği Yönetmeliği hazırlanırken ilgili komisyon tüm bu eğilimleri dikkate alarak her üç (Organik, Ekolojik, Biyolojik) terimin de korunacağını, hatta Avrupa Birliği resmi dillerinde Bio veya Eko kelimelerinin de kullanılabileceğini belirtmiştir.

Türkiye’de Organik Tarımın Gelişimi Nasıl Olmuştur?

Organik tarımın geçmişi 1980’li yıllara dayanan Türkiye, organik üretime ayrılan tarım alanına bakıldığında dünyada ilk 10’da, üretimde ise ilk 6 ülkeden biri. Ülkemizde 10.06.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik”e göre, organik tarım ürünü için yalnızca “organik” kelimesinin kullanılması gerekmektedir.

Türkiye’nin, toplam tarım alanlarının yüzde 2’sinde organik tarım yapılıyor. 2015 yılı verileri ile 70 bine yakın üretici 1 milyon 800 bin ton organik ürün üretiyor. Üretimin yüzde 90’ı ihraç ediliyor. En çok ihracat yapılan ilk 3 ülke sırasıyla Amerika, Fransa ve Almanya yer alıyor. Türkiye’de organik tarımda, sürdürülebilirliğin düşük olması, ürün çeşitliliğinin azlığı, yasal düzenlemelerde boşlukların olması, katma değerin düşük olması, araştırma projelerinde düşüş, eğitim ve ürün işlemedeki sıkıntılar, desteklerin amacına uygun kullanılmaması akla gelen ilk sorunlar olarak dikkat çekiyor.

Büyük bir potansiyele sahip ülkemizde lokomotif ürünler ise incir, üzüm, kayısı gibi kuru meyveler, fındık ve bakliyat olarak ön plana çıkarken, Tarım ve Orman Bakanlığının 2018 verilerine göre Türkiye, en çok İtalya’ya organik ürün ihraç etmektedir.

Organik Tarımın Gelecek Perspektifi Nedir?

Dünyada organik tarım üretimi yapılan alanlar, toplam tarım alanlarının yaklaşık yüzde 1’ini oluşturmaktadır. Avustralya, 35,6 milyon hektar ile en büyük organik tarım alanına sahip ülke konumundayken, onu 3,4 milyon hektar ile Arjantin ve 3 milyon hektar ile Çin izliyor. Avrupa’da ise en büyük organik tarım alanına sahip ilk üç ülke sırasıyla 2,1 milyon hektar ile İspanya, 1,9 milyon hektar ile İtalya ve 1,7 milyon hektar ile Fransa’dır.

Organik Tarım’ın geleceğe ilişkin uzmanların öngörüleri şu şekilde sıralamaktadır:

• Organik tarıma olan talep artarken özellikle verimlilik ve sürdürülebilirlik sorunlarına çözüm bulunamadığı için üretim istenen oranda artmıyor. Bu nedenle teknoloji kullanımı yaygınlaşmalı, inovatif çalışmalar yapılmalıdır. Organik ürünlere olan güvensizlik sebebiyle üretimden tüketime kadar olan süreç sertifikalandırılmalıdır.
• Organik tarıma verilen desteklerin depolama, ambalajlama ve pazarlamaya da yaygınlaştırılması isteniyor. Sürdürülebilir gıda üretimi, çevrenin korunması, sağlıklı, güvenilir ve marka değeri olan ürün üretimi için organik tarım geliştirilmelidir.
• Gelir düzeyi artan tüketicinin sağlıklı gıda ve ürünlere olan talebi artıyor. Bu talep büyük oranda organik sertifikası olmayan doğal, natürel, köy ürünü olarak adlandırılan ürünlerle karşılanmalıdır. Organik ürün tüketimi kişilerin gelir durumu ile doğrudan ilgilidir.
• Organik tarımla uğraşanlar yaşlanıyor ve gençler üretimle ilgilenmiyor. Bu noktada gençlerin sektöre kazandırılmalı ve organik tarım gelecek nesillere aktarılmalıdır. Organik tarım, tarımın geleceğinde daha fazla önem verilecek ve yeni çalışmaların destekleneceği bir alan olarak desteklenmelidir.

Dünyada giderek artan nüfus, daha çok yiyecek maddesine olan ihtiyacı gündeme getiriyor. Bununla birlikte yapılan tarım çalışmalarından daha fazla ürün elde etme gereği duyuluyor. Bundan bir süre önce bu ihtiyacın karşılanması adına tarımda hormon kullanımı gündeme gelmiş, bu sayede çok fazla sayıda ve büyük yapılı ürünler elde edilmeye başlanmıştı. Fakat bu ürünlerin sağlık açısından sorun teşkil etmesi ve kanser başta olmak üzere birçok hastalığın tüm dünyada artması, bilim insanlarını yeniden Organik Tarım yöntemlerini düşünmeye ve geliştirmeye sevk etti. Dolayısıyla son zamanlarda bu konu sıklıkla dile getiriliyor.

Organik Tarım Nedir?

Günümüzde sürekli olarak duymaya başladığımız organik tarım ifadesinin en kısa açıklaması, hiçbir kimyasal ürün kullanılmadan yapılan tarım çalışmalarını kapsamaktadır. Yani sebze ve meyve yetiştiriciliği sırasında bitkilerin ihtiyacı olan gübrelerden, onları zararlı canlılara karşı koruyacak olan ilaçlara kadar her şeyin doğal ürünler ile sağlanması, organik tarımın hedeflediği bir durumdur.

Bu tür tarımın hedeflediği konulardan biri de tamamen doğal tohum ve fideler aracılığı ile ürün yetiştirilmesini sağlamaktır. Bilindiği üzere son zamanlarda doğal olmayan GDO içerikli birçok tohum, dünyanın her yerinde yapılan tarım faaliyetlerinde kullanılmaya başlandı. Bu durum, hem üretilecek ürünlerin sağlıklı yetişmesi hem de tarım yapılan toprağın daha verimli olması yönünden değer taşımaktadır. Çünkü doğal olmayan tohumlar ve fideler bir süre sonra yetiştikleri toprağın da ekolojik dengesini bozmakta ve o toprakta daha sonra yetiştirilen diğer ürünlere dahi zararı dokunmaktadır. Organik veya ekolojik tarım ifadesi ile kastedilen şey, tüm bu olumsuzlukların engellenmesi ve saf, doğal içerikli ürünlerin yetiştirilmesinin sağlanmasıdır.

Organik Tarımın Önemi Nedir?

Meyve ve sebzelerin, tahıl ürünlerinin insan beslenmesinde önemli bir yeri var. Ancak son yıllarda üretilen GDO içeren ürünler, insanların yedikleri ürünlerden gereken faydaları almalarına engel olmaktadır. GDO ifadesi “genetiği değiştirilmiş organizma” anlamına gelmektedir. Laboratuvar ortamında bazı bitkilerin genetik yapılarının değiştirilmesi ile elde edilen bu ürünler, tüm dünyanın sağlığını olumsuz etkilemektedir. Bilim insanlarının bazı bitkilerin genetik yapılarını değiştirmesinin amacı, aslında bitkileri daha dayanıklı hale getirmekti.

Yani bu şekilde üretilmiş olan bitkiler, zararlı organizmalara, dünyanın küresel ısınma ile sürekli olarak değişen iklimlerine, toprağın verimsizliğine karşı daha dayanıklı hale gelecek ve böylelikle daha fazla ürün elde edilecekti. Bu değişimin temelinde yatan konu, dünya nüfusunun artması ve yiyecek sıkıntısına düşülmesi tehlikesiydi. Ancak bilim insanları bunun bir hata olduğunu anladıklarında, dünyada kanser hızla yayılmaya başlamış,, insanlar daha sağlıksız ve dayanıksız hale gelmişlerdi. Bu nedenle organik tarım yeniden önem kazandı. Günümüzde yapılan çalışmalar tüm dünyada organik tarımın nasıl daha verimli ve güçlü biçimde yapılabileceğine yönelik araştırmaları içeriyor.

Organik Tarım Nasıl Yapılır?

Ekolojik tarım yapabilmek için öncelikle verimli ve kimyasal ürünlerin artıklarından arındırılmış topraklara ihtiyaç duyulmaktadır. Kullanılacak olan toprakların kimyasal atıkların bulunduğu arazilerden, fabrikaların bulunduğu sanayi bölgelerinden tamamen uzak olması gerekir. Ayrıca kent atıklarının bulunduğu arıtma tesisi gibi alanlar, ana yol kenarları, maden işletmelerine yakın olan bölümlerdeki topraklar, ekolojik tarımda kesinlikle kullanılmaması gereken araziler arasında yer alıyor.

Toprakların verimini arttırmak için solucan gübresi gibi tamamen doğal içeriğe sahip olan gübrelerin kullanılması, ekolojik tarımın bir gerekliliğidir. Kullanılan solucan gübresi, bitkileri beslediği gibi aynı zamanda zararlı canlıları bitkilerden uzak tutmak için de ideal bir seçim olmaktadır. Ekolojik tarım için seçilecek olan tohum ve fidelerin, bu konuda sertifika almış yani güvenliği kanıtlanmış olan ürünler arasından seçilmesine ihtiyaç duyulmaktadır.